Comments & Briefs

China’s Urbancide in Tibet

March 17, 2017

The State Council of China unveiled the National New Type Urbanization Plan (NUP) in 2014 to increase the percentage of urban residents in the total population of China from 52.6 percent in 2012 to 60 percent by 2020. The ratio of citizens with urban hukou (resident permit) will increase 35.3 percent to approximately 45 percent.......Read More

By *Rinzin Dorjee

བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་ཞིབ་འཇུག་པས་བོད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་གཟབ་ནན་དགོས་པའི་ནང་གྲོས་སྒོར་མོ།

ཟླ་བ་ ༣ ཚེས ༡༥ ༢༠༡༧

༄༅། །བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་ན་གཞོན་ཞིབ་འཇུག་པ་མང་པོས་བོད་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་སྐབས། བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་གཏིང་ཚུགས་པོའི་རྒྱུས་ལོན་མ་བྱུང་པའམ་གཟབ་ནན་མ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་ཆ་མ་འཚལ་ཡང་། ཞིབ་འཇུག་ཆེད་རྩོམ་མང་པོའི་ནང་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀར་ནོར་འཛོལ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཐད་དཔེ་མཚོན་རེ་གཉིས་ནང་གྲོས་སྒོར་མོའི་ཚུལ་དུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པ་ལགས་ན། མཁྱེན་ལྡན་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམ་པས་བཀའ་སློབ་དགོངས་འཆར་ལྷུག་སྩོལ་ཡོང་བ་ཞུ།.......རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་

མདོ་སྨད་སྤྱི་ཁྱབ།

ཟླ་བ་ ༣ ཚེས ༡༥ ༢༠༡༧

༄༅། །དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་བརྗོད་གཞི་མདོ་སྨད་སྤྱི་ཁྱབ་ནི་ལོ་ངོ་ ༣༧ རིང་གི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། མདོ་སྤྱི་ནི་དམག་ཐེངས་གཉིས་ལས་འགོ་བཙུགས་པ་དང་མཇུག་སྒྲིལ་བ་ཞིག་རེད། དེའང་དམག་ཐེངས་དང་པོ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༠ ནས་ ༡༩༡༢ བར་བོད་པས་མན་ཇུ་མཐར་སྐྲོད་བཏང་རྗེས་རྒྱལ་ཁབ་སྲ་བརྟན་དང་གོང་འཕེལ་ཡོང་སླད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོར་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་མཆོག་ནས་མདོ་སྤྱི་གསར་འཛུགས་གནང་སྟེ་ལྷོ་རྫོང་དུ་རྟེན་གཞིར་བྱས།.......རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་

རྒྱལ་ཞེན་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ། སྲིད་དོན།

ཟླ་བ་ ༣ ཚེས ༡༥ ༢༠༡༧

༄༅། །རྒྱལ་ཞེན་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་ན་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཞེན་པའམ་དགའ་བ་ལ་ཟེར། དེས་ན། ཞེན་ཡུལ་གྱི“རྒྱལ་ཁབ”ཅེས་པ་འདི་ལ་གོ་བ་འགའ་ཡོད་པ་ལས་རེ་གཉིས་ཙམ་ཞུས་ན། ༡. རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་པ་དབྱིན་ཡིག་གི་སྐད་དོད་ནེ་ཤོན nation[]ནི་ལ་ཏིན་གྱི་ཡི་གེ་ན་ཤོ natio ཞེས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེའི་དབྱིན་ཡིག་གི་གོ་དོན་ནི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་། ལོ་རྒྱུས་བཅས་ལྡན་པའི་མིའི་རིགས་རྒྱུད་ཚོགས་པ་ཞིག་གམ་ཡང་ན་ཚོགས་སྡེ་ཞིག་ས་ཁུལ་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་གོ་བ་དང་། ཡང་ན་ཀིང་ཌོམ Kingdom[]སྟེ་རྒྱལ་པོའམ་རྒྱལ་མོ་གང་རུང་ཞིག་གིས་ཁྲིམས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་མངའ་ཁོངས་ལ་གོ་བ།.......རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་རྒྱལ་ཞེན་སྐོར་གྱི་དཔྱད་གླེང་།

ཟླ་བ་ ༣ ཚེས ༡༥ ༢༠༡༧

༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་སུ་གྱེས་ནས་མི་ཡུལ་འགྲིམ་དགོས་བྱུང་བའིི་བོད་མི་ཚོར“བཙན་བྱོལ་བོད་མི”སོགས་མིང་ཅི་རིགས་ཀྱིས་འབོད། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་ནང་བོད་པ་ཙམ་མིན་པར་མི་ཡུལ་འགྲིམ་མཁན་གྱི་མི་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་། མི་རིགས་སོ་སོའི་ཕ་ས་ཕ་ཡུལ་ལ་བཅངས་པའི་དགའ་ཞེན་དེ་ལ“བྱེས་པའམ་བཙན་བྱོལ་བའི་རྒྱལ་ཞེན”ཞེས་རྒྱལ་ཞེན་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ལ་ཡང་རང་ཡུལ་གངས་ལྗོངས་ལ་དགའ་ཞེན་གྱི་བསམ་པ་ཡོད་ཅིང།.......རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་

རིག་བྱེད་རྩོམ་རིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་བའི《ཨབེསྟ》གླེང་བ།

ཟླ་བ་ ༣ ཚེས ༡༥ ༢༠༡༧

༄༅། །དེ་རིང་ང་ཚོས་གླེང་བར་བྱ་བའི་བརྗོད་གཞི་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་བྱེད་རྩོམ་རིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་བའི《ཨབེསྟ》ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། འདི་གླེང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི་ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་རྒྱ་གར་རིག་བྱེད་རྩོམ་རིག་ལ་སློབ་གཉེར་དང་འཆད་ཁྲིད་བྱེད་དུས། གནའ་བོའི་ཨརྱཎཱ་མི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་བྱུང་རིམ་ལ་གཡོལ་ཐབས་མེད་ཁར། ཨརྱཎཱ་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་དུས་གནའ་བོའི་ཏ་ཟིག་གི་ཡུལ་ཕྱོགས་དེ་ནས་མཆེད་ཡོང་བ་ད་ལྟའི་ཆར་རྩོད་མེད་ཡོང་གྲགས་ཡིན་ལ།.......རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་

དེང་བཙན་བྱོལ་ནང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཉམས་ཞན་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཚུལ་དང་། དེར་གདོང་ལེན་བྱ་ཕྱོགས་རགས་ཙམ་བརྗོད་པ།

ཟླ་བ་ ༣ ཚེས ༡༥ ༢༠༡༧

བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གིས་ན་གཞོན་ཞིབ་འཇུག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པ་གོ་སྒྲིག་གནང་ཐུབ་པར་འཚམས་འདྲི་དང་སྦྲགས་འདིར་ཁོ་བོས་གང་གླེང་བྱའི་བརྗོད་གཞི་དངོས་མ་སྨྲོས་པའི་གོང་ལ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་ངོ་བོ་དང། གལ་ཆེའི་རིན་ཐང་སོགས་མདོ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་འདོད་མོད། ཡིག་འབྲུའི་ཚད་གཞི་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་མ་དགོས་པར་ཐད་ཀར་བརྗོད་གཞི་འདི་ཉིད་ཚན་པ་གཉིས་དང་ནང་གསེས་འགར་ཕྱེ་སྟེ་བྲིས་ཁུལ་བྱས་ཡོད།.......རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་

བོད་ནང་གི་སློབ་གྲྭའི་སློབ་གསོ་དང་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན།

ཟླ་བ་ ༣ ཚེས ༡༥ ༢༠༡༧

༄༅། །མི་རིགས་ཤིག་གསོན་གནས་ཐུབ་མིན་ནི། མི་རིགས་དེས་རང་གི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་གོམས་གཤིས་རྣམས་རྒྱུན་དུ་འཚོ་བའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་དང་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་མིན་ལ་རག་ལུས་ཤིང་། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལྟར་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ཚེ་སྲོག་གི་གསོན་ཤུགས་ཀྱང་མི་རིགས་རང་གི་སྐད་ཡིག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་གོམས་གཤིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འཇོག་དགོས་པ་ལས། ཕྱིའི་ཆ་ལུགས་དང་བཟའ་བཏུང་སྤྱོད་ལུགས་ཙམ་གྱི་ཐོག་ནས་འཇོག་མི་ཐུབ། གལ་གནད་འདིའི་ཐོག་ནས་བལྟས་ན།.......རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་

སྤྱི་དམངས་ཀྱི་མངོན་འདོད་འགྲུབ་པ་ལ་སྲི་ཞུ་བ་ཞིག་གི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་དང་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས།

ཟླ་བ་ ༣ ཚེས ༡༥ ༢༠༡༧

༄༅། །དེ་རིང་གི་བརྗོད་གཞི་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་མངོན་འདོད་འགྲུབ་པ་ལ་སྲི་ཞུ་བ་ཞིག་གི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་དང་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་པ་འདི་རེད། དེའི་ནང་སྤྱི་དམངས་དང་། མངོན་འདོད། སྲི་ཞུ་བ། བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ། ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་བཅས་ནང་གསེས་ཀྱི་བརྗོད་གཞི་ལྔ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཀྱི་འདུག དངོས་གནས་བྱས་ན་བརྗོད་གཞི་རེ་ལ་ཉིན་ཤས་བགྲོ་གླེང་བྱེད་དགོས་པ་འདུག དེང་རབས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ལ་སྤོམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། མགྱོགས་ཚད་མྱུར་པོ། ཁྱབ་ཚད་ཆེན་པོོ་བཅས་ཁྱད་ཆོས་ཆེན་པོ་གསུམ་བཤད་ཀྱི་རེད།.......རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་

དབང་སྒྱུར་མཁན་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ།

ཟླ་བ་ ༣ ཚེས ༡༥ ༢༠༡༧

༄༅། །ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་ས་སྐྱའི་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་དང་ཆེན་པོ་ཧོར་གྱིི་རྒྱལ་པོ་ཀུབ་ལའི་ཁཱང་གི་འབྲེལ་བའི་རང་བཞིན་ལ་བསྐྱར་ཞིབ།.......རྒྱས་པ་འདིར་གཟིགས་

Review of White Crane Lend me your Wings by Tsewang Pemba

March 13, 2017

Tswang Pemba’s White Crane, Lend Me Your Wings: A Tibetan Tale of Love and War comes as a gift from the past. The late doctor, considered the founding father of Tibetan literature in English, had previously authored two books: his autobiography, Young Days in Tibet (1957), and Idols on the Path (1966), the first Tibetan novel in English.......Read More